Inleiding en verantwoording
Gemeenschappelijk wonen is wonen in groepsverband waarbij de leden van de groep elk een zelfstandige wooneenheid hebben maar daarnaast een aantal voorzieningen met elkaar delen. Motieven om tot gemeenschappelijk wonen te komen zijn talrijk en zeer verscheiden. Ze kunnen betrekking hebben op idealistische overwegingen, op het verlangen naar gezamenlijke activiteiten van allerlei aard (cultuur, natuur, spiritualiteit), vermijding van eenzaamheid en behoefte aan nabuurschap. Het is belangrijk het element zorg als één van die motieven te zien. Indien dat laatste element overheerst kan het idealistische karakter van het groepswonen in het gedrang komen.
Opzet en realisering van een project vergt kennis en ervaring op meerdere maatschappelijke terreinen. Die kennis en ervaring is een conditio sine qua non voor het welslagen van een project. Een groep mensen die een plan voor gemeenschappelijk wonen opvat wordt wel "initiatiefgroep" genoemd. Hoe groter die initiatiefgroep is, hoe meer kans, dat een of meer van de bovengenoemde motieven erin is vertegenwoordigd. Het is daarom nodig binnen een groep de aanwezige kennis en ervaring te inventariseren. Pas daarna kan een beslissing worden genomen over een beroep op ondersteuning door deskundige derden in een van de fasen van plan en uitvoering van het project.
Het aantal personen met kennis van en ervaring met gemeenschappelijk wonen is niet groot. Deze handreiking is dan ook bedoeld als ondersteuning van het streven naar grotere beschikbare vakkundigheid op dit gebied. Zij brengt de terreinen waarop vaardigheden nodig zijn in kaart. Zij is bruikbaar voor alle soorten initiatieven en projecten betreffende gemeenschappelijk wonen.
De doelgroepen van de handreiking zijn:
- mensen die te maken krijgen met initiatieven voor gemeenschappelijk wonen, maar daarin geen expertise hebben, zoals medewerkers van corporaties, gemeenten en hulpverleners;
- leden van initiatiefgroepen.
De handreiking biedt informatie over de verschillende aspecten en fasen van het proces van plan naar uitvoering. Zij biedt een praktisch overzicht met toepasbare tips, nuttige adressen en voorbeelden van bestaande projecten. Elk hoofdstuk wordt toegelicht met praktijkvoorbeelden. In hoofdstuk 1 wordt het begrip gemeenschappelijk wonen nader omschreven. Ook komen de partijen die betrokken zijn bij een project en hun verschillende rollen aan bod. De volgende hoofdstukken beschrijven de fasen die projecten voor gemeenschappelijk wonen doorlopen. Tenslotte wordt een apart hoofdstukje gewijd aan één van motieven voor gemeenschappelijk wonen: zorg.
Anders dan de hierboven aangehaalde idealistische motieven zoals het verlangen naar gezamenlijke activiteiten van allerlei aard (cultuur, natuur, spiritualiteit), vermijding van eenzaamheid en behoefte aan nabuurschap, kan de zorgvraag meestal niet door de woongroep zelf worden geleverd. Dan ligt een toelichting op het organiseren van die hulp voor de hand.
De handreiking is een bewerking van een document, opgesteld door Stade Advies, in opdracht van de Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting (SEV) en het Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn (NIZW), in het kader van het Innovatieprogramma Wonen en Zorg (IWZ). Bij de samenstelling is gebruik gemaakt van schriftelijke bronnen, van hulp van deskundigen en van waardevolle informatie van leden van woongroepen. Hun ervaringen zijn als voorbeelden in de tekst verwerkt.
De Stichting Nederlandse Federatie Gemeenschappelijk Wonen heeft "om niet" de beschikking gekregen over deze Handreiking. Voorwaarden waren, dat zij onderhoud en actualiteit van de inhoud verzorgt en de handreiking op haar website www.gemeenschappelijkwonen.nl plaatst, aan welke voorwaarden per augustus 2005 is voldaan.